Nghị định được xây dựng trên cơ sở hợp nhất, đồng bộ hóa cơ chế, chính sách của 04 Chương trình MTQG trước đây (về nông thôn mới; giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; phát triển văn hóa; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển; giáo dục và đào tạo).
Nghị định gồm VII Chương, 54 Điều và 14 phụ lục kèm theo.
Nghị định có hiệu lực từ ngày 12/10/2026.
Nghị định số 387/2026/NĐ-CP quy định nhiều cơ chế, chính sách mới đáng chú ý:
1. Nguyên tắc phân bổ ngân sách và trách nhiệm cân đối vốn đối ứng của địa phương
Phân bổ ngân sách Trung ương: Xác định mức trần ngân sách Trung ương 05 năm cho từng Bộ, ngành và địa phương căn cứ vào mục tiêu, phạm vi, đối tượng thụ hưởng và mức độ khó khăn. Ưu tiên hỗ trợ cao nhất cho các địa phương có số bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương chiếm từ 60% tổng chi cân đối ngân sách địa phương trở lên.
Thẩm quyền của HĐND cấp tỉnh: Hội đồng nhân dân cấp tỉnh ban hành quy định về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ nguồn vốn ngân sách trung ương hỗ trợ có mục tiêu cho cấp dưới; đồng thời quyết định hoặc phân cấp cho HĐND cấp xã phân bổ chi tiết nội dung, hoạt động và danh mục dự án đầu tư công.
Bố trí vốn đối ứng địa phương: Địa phương nhận hỗ trợ từ ngân sách Trung ương phải bố trí vốn ngân sách địa phương không thấp hơn mức đối ứng tối thiểu theo quy định; các địa phương tự cân đối ngân sách chủ động bố trí 100% nguồn lực thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ.
Cơ chế lồng ghép nguồn vốn: Cho phép lồng ghép nguồn vốn từ các chương trình, dự án khác, vốn tín dụng chính sách và nguồn vốn xã hội hóa hợp pháp nhưng phải tuân thủ nguyên tắc không được tính vốn lồng ghép là vốn đối ứng, không thanh toán/quyết toán trùng lắp và phải theo dõi, hạch toán riêng từng nguồn vốn.
2. Các khoản chi ngân sách Trung ương không hỗ trợ
Căn cứ Điều 18 Nghị định, ngân sách Trung ương của Chương trình không được sử dụng cho các nội dung:
Chi lương, phụ cấp, các khoản đóng góp theo lương; chi hoạt động bộ máy; chi thực hiện nhiệm vụ thường xuyên của cơ quan, đơn vị; chi xây dựng, thẩm định văn bản quy phạm pháp luật.
Chi biên soạn, in ấn tài liệu tập huấn, sổ tay hướng dẫn phục vụ quản lý, chỉ đạo chung của Chương trình.
Rà soát, lập, điều chỉnh quy hoạch thuộc nhiệm vụ thường xuyên theo pháp luật về quy hoạch.
Chi quản lý, vận hành, duy tu, bảo dưỡng công trình sau bàn giao; hội nghị, hội thảo, đoàn ra, đoàn vào, tuyên truyền chung và kiểm tra, đánh giá (trừ các trường hợp đặc thù quy định tại khoản 5 Điều 18).
3. Đổi mới cơ chế thanh toán, giải ngân và cơ chế đặc thù
Đơn giản hóa thủ tục thanh toán qua Kho bạc Nhà nước:
Đối với hỗ trợ trực tiếp bằng tiền cho cá nhân, hộ gia đình: Thực hiện thanh toán một lần hoặc theo tiến độ dựa trên danh sách phê duyệt và biên bản nghiệm thu khối lượng hoàn thành, không đòi hỏi thủ tục phức tạp.
Đối với hình thức đặt hàng, giao nhiệm vụ, đấu thầu hoặc khoán: Thanh toán căn cứ vào hợp đồng, khối lượng, sản phẩm đầu ra được nghiệm thu, không yêu cầu chứng từ chi tiết cấu thành đơn giá hoặc kinh phí khoán.
Cơ chế dự án đầu tư xây dựng đặc thù (quy mô nhỏ, kỹ thuật đơn giản):
Áp dụng cho các công trình do UBND cấp xã quản lý. Dự án được lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đơn giản, áp dụng thiết kế mẫu, thiết kế điển hình.
Áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu "tham gia thực hiện của cộng đồng"; giao cộng đồng dân cư tự thực hiện đối với công trình có tổng mức đầu tư dưới 500 triệu đồng. Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, khó khăn được NSNN hỗ trợ tối đa 100% tổng mức đầu tư.
Hỗ trợ phát triển sản xuất:
Ngân sách nhà nước hỗ trợ theo chu kỳ sản xuất của từng dự án (liên kết chuỗi giá trị, cộng đồng, theo nhiệm vụ, đặc thù).
Chi phí lựa chọn dự án, thẩm định giá được bố trí tối đa 5% tổng kinh phí hỗ trợ dự án.
Quy định rõ ràng cơ chế quản lý, trích khấu hao và phương án xử lý tài sản hình thành sau khi kết thúc dự án (chuyển giao cho chủ trì liên kết, đối tượng thụ hưởng hoặc thanh lý thu hồi nộp NSNN).
Và nhiều điểm mới khác mời bạn đọc xem chi tiết Nghị định 387/2026/NĐ-CP
Chi tiết Nghị định số 387/2026/NĐ-CP và hệ thống phụ lục hướng dẫn tại đây
Ban biên tập trang thông tin điện tư Sở Tài chính